“ดีพอ” อาจเป็นการตัดสินใจที่ดีกว่า “ดีที่สุด”

“ดีพอ” กับ “ดีที่สุด” เป็นเป้าหมายคนละแบบ ไม่ใช่ระดับความพยายามที่ต่างกัน และคนทำงานจำนวนมากเผลอคิดว่าอย่างหลังคือเวอร์ชันที่รับผิดชอบกว่าของอย่างแรกเสมอ

Herbert Simon นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล เสนอคำว่า Satisficing (การเลือกทางที่ “ผ่านเกณฑ์” แล้วหยุด แทนที่จะหาทางที่ดีที่สุดในจักรวาล) ไว้ตั้งแต่ทศวรรษ 1950 โดยชี้ว่ามนุษย์ไม่ได้มีทั้งข้อมูล เวลา และกำลังสมองพอจะหาทางเลือกที่ดีที่สุดได้จริง สิ่งที่เราทำได้คือกำหนดเกณฑ์ที่สมเหตุสมผล แล้วเลือกตัวแรกที่ผ่านเกณฑ์นั้น ฟังดูเหมือนการยอมแพ้ แต่เมื่อมองจากมุมของ “คุณภาพการตัดสินใจโดยรวม” มันกลับเป็นกลยุทธ์ที่ฉลาดกว่าที่คิด

🔴 คนที่ไล่หา “ดีที่สุด” ได้อะไรและเสียอะไร

Barry Schwartz นักจิตวิทยาผู้เขียนหนังสือ The Paradox of Choice แบ่งคนออกเป็นสองแบบตามสไตล์การตัดสินใจ คือ Maximizer (คนที่ต้องมั่นใจว่าได้ทางเลือกที่ดีที่สุดถึงจะหยุดหา) กับ Satisficer (คนที่มีเกณฑ์ชัดในใจ เจอตัวที่ผ่านก็เลือกเลย) งานวิจัยของเขาและทีมพบผลที่ย้อนแย้งอยู่พอสมควร คือกลุ่ม Maximizer มักได้ผลลัพธ์ที่ดีกว่าในเชิงวัตถุจริง เช่น ในงานศึกษาที่ติดตามนักศึกษาจบใหม่หางาน กลุ่มนี้ได้เงินเดือนเริ่มต้นสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ แต่กลับพอใจกับงานที่ได้น้อยกว่า เสียใจกับการตัดสินใจบ่อยกว่า และเครียดระหว่างกระบวนการมากกว่ามาก

ที่เป็นแบบนี้เพราะ Maximizer ไม่ได้เปรียบเทียบสิ่งที่เลือกกับ “เกณฑ์” แต่เปรียบเทียบกับ “ทางเลือกทั้งหมดที่อาจมีอยู่” ซึ่งเป็นเซตที่ไม่มีวันปิด เลือกไปแล้วก็ยังสงสัยว่ามีตัวที่ดีกว่าที่ยังไม่เจอไหม ผลคือได้ของดีกว่านิดหน่อย แต่จ่ายด้วยเวลา พลังงาน และความรู้สึกที่ไม่คุ้มกัน

🔴 ต้นทุนที่มองไม่เห็นในที่ทำงาน

ในบริบทงาน ปัญหาของการไล่หาดีที่สุดไม่ได้อยู่ที่ตัวคนตัดสินใจคนเดียว แต่มันลามไปทั้งทีม ทีมการตลาดที่ขอดูดีไซน์แบนเนอร์เพิ่มอีกสามแบบ ทั้งที่แบบที่สองก็ตอบโจทย์แล้ว ทำให้ดีไซเนอร์เสียเวลาไปอีกสองวัน และแคมเปญออกช้าไปหนึ่งสัปดาห์ หัวหน้าที่ยังไม่ยอมเคาะเวนเดอร์เพราะอยากเทียบราคาอีกเจ้า ทำให้ทั้งโปรเจกต์รอโดยไม่มีใครรู้ว่ารออะไร ในทุกกรณี สิ่งที่ได้เพิ่มมาคือความ “ดีขึ้นเล็กน้อย” ส่วนสิ่งที่เสียไปคือความเร็ว โมเมนตัม และแรงของคนรอบข้าง ซึ่งไม่เคยถูกนับรวมในสมการ

เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าการตั้งมาตรฐานสูงเป็นเรื่องผิด แต่แปลว่าเรามักเอา “มาตรฐานสูง” ไปใช้ผิดที่ การตั้งเกณฑ์สูงเป็นเรื่องของคุณภาพงาน ส่วนการไล่หาดีที่สุดเป็นเรื่องของกระบวนการเลือก สองอย่างนี้แยกกันได้ เราตั้งเกณฑ์ให้สูงได้ แล้วพอเจอทางที่ผ่านเกณฑ์นั้นก็หยุดหาได้เลย

🔴 ทักษะจริงคือการรู้ว่าเรื่องไหนต้องใช้โหมดไหน

จุดที่ทำให้เรื่องนี้เป็นเรื่องของ “การคิด” ไม่ใช่เรื่องของนิสัย คือคำถามว่าเราแยกออกไหมว่าการตัดสินใจตรงหน้าควรใช้โหมดไหน การตัดสินใจบางเรื่องคุ้มที่จะไล่หาดีที่สุด เช่น การเลือกคนเข้าทีมที่จะอยู่กับเราไปอีกหลายปี หรือการเลือกระบบหลักที่เปลี่ยนทีหลังยาก แต่การตัดสินใจส่วนใหญ่ในแต่ละวัน ทั้งชื่อหัวข้ออีเมล สีของสไลด์ ร้านที่จะเลี้ยงทีม หรือลำดับวาระในประชุม เป็นเรื่องที่ “ดีพอ” ให้ผลเท่ากับ “ดีที่สุด” เกือบทุกครั้ง แต่ต้นทุนของการหาต่างกันมหาศาล

วิธีคิดที่ใช้ได้จริงคือ ก่อนเริ่มหาทางเลือก ให้ตอบสองคำถามก่อน หนึ่งคือ “เกณฑ์ที่ต้องผ่านคืออะไร” เขียนออกมาให้ชัดพอที่จะรู้ว่าเจอแล้ว และสองคือ “ถ้าเลือกผิด แก้ยากแค่ไหน” ถ้าแก้ง่าย ให้เลือกตัวแรกที่ผ่านเกณฑ์แล้วไปต่อ ถ้าแก้ยากมาก ค่อยลงทุนหาให้ครบ การมีสองคำถามนี้ทำให้เราไม่ต้องใช้พลังงานระดับเดียวกันกับทุกเรื่อง และไม่ต้องรู้สึกผิดที่ “หยุดหา” เพราะเราหยุดด้วยเกณฑ์ ไม่ใช่หยุดด้วยความขี้เกียจ

การไล่หาดีที่สุดในทุกเรื่อง ฟังดูเหมือนคนที่มีมาตรฐานสูง แต่ในทางปฏิบัติมันคือคนที่ยังไม่ได้ตัดสินใจว่าเรื่องไหนสมควรได้รับพลังงานเท่าไหร่ ความคมของการตัดสินใจจึงไม่ได้อยู่ที่หาได้เก่งแค่ไหน แต่อยู่ที่รู้ว่าควรหยุดหาเมื่อไหร่

ครั้งต่อไปที่จับตัวเองได้ว่ากำลังขอดู “อีกสักแบบ” ลองถามว่าแบบที่มีอยู่ตกเกณฑ์ตรงไหน ถ้าตอบไม่ได้ สิ่งที่เรากำลังหาอาจไม่ใช่ทางเลือกที่ดีกว่า แต่คือความรู้สึกว่าได้หาครบแล้ว ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่มีวันมาถึง

——————————————————

หากองค์กรของคุณกำลังมองหาหลักสูตรเพื่อพัฒนาทักษะการคิดและ Soft Skills ให้กับทีมงาน

dots academy ให้บริการ In-house Training ที่ออกแบบให้เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กร ถ่ายทอดโดยเทรนเนอร์ที่ได้รับการรับรองระดับนานาชาติ พร้อมประสบการณ์ด้านการอบรมและพัฒนาองค์กรมากกว่า 10 ปี

หลักสูตรครอบคลุมหัวข้อ เช่น

✏️Analytical Thinking

✏️Critical Thinking

✏️Strategic Thinking

✏️Six Thinking Hats

✏️Business Storytelling

สนใจสอบถามรายละเอียดหรือปรึกษาการออกแบบหลักสูตรสำหรับองค์กรของคุณได้ทาง LINE @dots