วิธีเรียนที่เคยได้ผล อาจเป็นสิ่งที่ทำให้เราหยุดพัฒนา

หลายคนมีวิธีเรียนรู้ที่ตัวเองถนัด บางคนชอบดูคลิปสอนทีละขั้น บางคนชอบทำตามตัวอย่าง หรือใช้เทมเพลตเป็นแนวทาง วิธีเหล่านี้อาจช่วยให้เราเรียนรู้สิ่งใหม่ได้อย่างรวดเร็วในช่วงแรก แต่เมื่อเวลาผ่านไป เราอาจพบว่าแม้จะใช้เวลาเรียนมากขึ้น ความสามารถกลับไม่ได้พัฒนาขึ้นเท่าที่ควร
ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่เราเรียนรู้ช้าลง แต่อยู่ที่เรายังคงใช้วิธีเรียนแบบเดิม ทั้งที่ระดับความสามารถของเราเปลี่ยนไปแล้ว
🔴 วิธีเรียนที่ดีที่สุดสำหรับมือใหม่ อาจไม่ใช่วิธีที่ดีที่สุดสำหรับคนมีประสบการณ์
ในจิตวิทยาการศึกษา มีแนวคิดที่เรียกว่า Expertise Reversal Effect ซึ่งอธิบายว่า เทคนิคการสอนที่มีประสิทธิภาพสำหรับผู้เริ่มต้น อาจมีประโยชน์ลดลง หรือแม้แต่ส่งผลเสียต่อการเรียนรู้ เมื่อผู้เรียนมีความเชี่ยวชาญมากขึ้น
ตัวอย่างเช่น การสอนแบบอธิบายทุกขั้นตอนช่วยให้มือใหม่เข้าใจเรื่องซับซ้อนได้ง่ายขึ้น เพราะยังไม่มีความรู้พื้นฐานเพียงพอที่จะเชื่อมโยงสิ่งต่าง ๆ ด้วยตัวเอง
แต่สำหรับคนที่มีประสบการณ์แล้ว คำอธิบายละเอียดแบบเดียวกันอาจกลายเป็นข้อมูลซ้ำซ้อน ทำให้ต้องใช้ความพยายามไปกับสิ่งที่รู้อยู่แล้ว แทนที่จะได้ฝึกคิดหรือแก้ปัญหาในระดับที่สูงขึ้น
งานวิจัยในด้านนี้จึงเสนอว่า เมื่อผู้เรียนมีความรู้เพิ่มขึ้น การสอนควรค่อย ๆ ลดตัวช่วย และเปิดโอกาสให้ผู้เรียนลงมือแก้ปัญหาด้วยตัวเองมากขึ้น
🔴 การเรียนที่รู้สึกง่าย ไม่ได้หมายความว่าเรากำลังเก่งขึ้น
หนึ่งในกับดักของการพัฒนาตัวเอง คือการเลือกวิธีเรียนจากความรู้สึกว่าเข้าใจง่ายและทำตามได้สะดวก
ลองนึกถึงคนที่ใช้ Excel มาหลายปี แต่ทุกครั้งที่ต้องเรียนฟังก์ชันใหม่ก็ยังเปิดคลิปแล้วทำตามทีละคลิก วิธีนี้อาจทำให้รู้สึกว่าเรียนรู้ได้รวดเร็ว แต่หากไม่เคยลองแก้โจทย์ด้วยตัวเอง ก็อาจยังไม่สามารถนำความรู้นั้นไปประยุกต์ใช้กับปัญหาที่แตกต่างออกไปได้
ในทางกลับกัน การให้มือใหม่ลองทำทุกอย่างด้วยตัวเองโดยไม่มีแนวทาง ก็อาจสร้างความสับสนมากเกินไปจนไม่เกิดการเรียนรู้
ประเด็นจึงไม่ใช่ว่าการเรียนแบบไหนดีกว่ากัน แต่คือวิธีเรียนนั้นเหมาะกับระดับความสามารถของเราในขณะนั้นหรือไม่
🔴 ยิ่งเก่งขึ้น ยิ่งต้องรู้จักลดตัวช่วย
แนวทางหนึ่งที่สอดคล้องกับงานวิจัยคือการค่อย ๆ ลดความช่วยเหลือเมื่อผู้เรียนมีความสามารถเพิ่มขึ้น
เช่น การฝึกเขียนข้อเสนอโครงการ ครั้งแรกอาจเริ่มจากการใช้เทมเพลตที่มีตัวอย่างครบทุกส่วน ครั้งต่อมาเหลือเพียงโครงหัวข้อ และเมื่อเริ่มมีความชำนาญก็ลองเขียนด้วยตัวเองก่อนกลับไปตรวจสอบกับตัวอย่าง
วิธีนี้ช่วยเปลี่ยนผู้เรียนจากการทำตาม ไปสู่การคิดและตัดสินใจด้วยตัวเอง โดยไม่จำเป็นต้องตัดตัวช่วยทั้งหมดออกในทันที
สิ่งสำคัญคือการประเมินความสามารถของตัวเองเป็นระยะ เพราะคนคนเดียวกันอาจเป็นผู้เชี่ยวชาญในทักษะหนึ่ง แต่ยังเป็นมือใหม่ในอีกทักษะหนึ่งได้
และแม้การฝึกด้วยตัวเองอาจทำให้รู้สึกยากขึ้น แต่หากความยากนั้นอยู่ในระดับที่เหมาะสม ก็อาจเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการพัฒนาความสามารถที่ลึกขึ้น
🔴 การพัฒนาตัวเอง ไม่ใช่แค่เปลี่ยนสิ่งที่เรียน แต่ต้องเปลี่ยนวิธีเรียนด้วย
เรามักทบทวนอยู่เสมอว่าควรเรียนรู้อะไรเพิ่มเติม แต่กลับไม่ค่อยตั้งคำถามว่าวิธีที่เราใช้อยู่นั้นยังเหมาะสมหรือไม่
ทั้งที่เมื่อความสามารถเปลี่ยนไป วิธีเรียนรู้ก็ควรเปลี่ยนตาม จากการดูตัวอย่างไปสู่การลงมือทำ จากการทำตามขั้นตอนไปสู่การแก้ปัญหา และจากการพึ่งพาคำแนะนำไปสู่การสร้างแนวทางของตัวเอง
เพราะวิธีเรียนที่เคยช่วยให้เราก้าวหน้าในวันแรก อาจไม่ใช่วิธีที่จะพาเราไปได้ไกลกว่าเดิมในวันนี้
บางครั้งการเรียนรู้ให้เก่งขึ้น จึงไม่ได้ต้องการตัวช่วยที่มากขึ้น แต่ต้องการความกล้าที่จะค่อย ๆ ลดตัวช่วยที่เราเคยพึ่งพา
——————————————————
หากองค์กรของคุณกำลังมองหาหลักสูตรเพื่อพัฒนาทักษะการคิดและ Soft Skills ให้กับทีมงาน
dots academy ให้บริการ In-house Training ที่ออกแบบให้เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กร ถ่ายทอดโดยเทรนเนอร์ที่ได้รับการรับรองระดับนานาชาติ พร้อมประสบการณ์ด้านการอบรมและพัฒนาองค์กรมากกว่า 10 ปี
หลักสูตรครอบคลุมหัวข้อ เช่น
✏️Analytical Thinking
✏️Critical Thinking
✏️Strategic Thinking
✏️Six Thinking Hats
✏️Business Storytelling
สนใจสอบถามรายละเอียดหรือปรึกษาการออกแบบหลักสูตรสำหรับองค์กรของคุณได้ทาง LINE @dots



ความคิดเห็น