ทำสิบปี ไม่เท่ากับเก่งสิบปี: ทำไม “ชั่วโมงบิน” ถึงหลอกเราเรื่องความเชี่ยวชาญ

ทำงานมาสิบปี ไม่ได้แปลว่าเก่งขึ้นสิบปี

หลายคนอึดอัดกับประโยคนี้ เพราะเราถูกสอนมาว่าประสบการณ์คือครูที่ดีที่สุด แต่ถ้าประสบการณ์สอนเราจริงตามที่เชื่อกัน คนที่ขับรถมายี่สิบปีทุกคนก็ควรขับได้ระดับนักแข่ง และคนที่ประชุมมานับพันครั้งก็ควรประชุมเก่งขึ้นทุกปี ซึ่งเราต่างรู้ว่ามันไม่ได้เป็นแบบนั้น ความจริงที่ไม่ค่อยมีใครพูดคือ การทำอะไรซ้ำ ๆ นาน ๆ สร้าง “ความคุ้นเคย” และ “ความมั่นใจ” ได้แน่ แต่ไม่ได้สร้าง “ความเก่ง” ตามไปด้วยเสมอ

🧠 ตัวแปรที่หายไป

นักจิตวิทยาชื่อ Anders Ericsson ใช้เวลาทั้งชีวิตศึกษาว่าอะไรทำให้คนกลายเป็นผู้เชี่ยวชาญจริง ๆ ข้อค้นพบสำคัญของเขาคือ สิ่งที่แยกผู้เชี่ยวชาญออกจากคนทำงานทั่วไป ไม่ใช่จำนวนชั่วโมงที่ทำ แต่คือ “วิธี” ที่ใช้ในชั่วโมงเหล่านั้น เขาเรียกการฝึกแบบที่สร้างความเก่งได้จริงว่า Deliberate Practice หรือ “การฝึกแบบตั้งใจ” ซึ่งต่างจากการทำงานปกติตรงที่มันมีองค์ประกอบที่การทำซ้ำเฉย ๆ ไม่มี

องค์ประกอบแรกคือมันมีเป้าหมายเฉพาะเจาะจงที่จะพัฒนาจุดอ่อนจุดใดจุดหนึ่ง ไม่ใช่แค่ “ทำงานให้เสร็จ” แต่คือ “คราวนี้จะฝึกเรื่องการเปิดประเด็นในที่ประชุมให้กระชับขึ้น” องค์ประกอบที่สองคือมันเกิดที่ขอบของความสามารถ คือยากพอที่จะรู้สึกฝืน ไม่ใช่ทำในสิ่งที่ทำได้สบายอยู่แล้ว และองค์ประกอบที่สามซึ่งสำคัญที่สุดคือมันมีฟีดแบ็กที่บอกได้ว่าเราทำได้ดีขึ้นหรือแย่ลง เพราะถ้าไม่มีสัญญาณว่าผลเป็นอย่างไร ต่อให้ฝึกกี่รอบก็ไม่รู้ว่าควรปรับตรงไหน

🧠 ทำไมประสบการณ์อย่างเดียวถึงไม่พอ

หัวใจของเรื่องนี้อยู่ที่ฟีดแบ็ก งานส่วนใหญ่ในชีวิตจริงมีวงจรฟีดแบ็กที่ช้าและคลุมเครือ เราเสนองานไป ลูกค้าเงียบ เราให้ฟีดแบ็กลูกทีมไป ก็ไม่รู้ว่าเขาเข้าใจตรงที่เราตั้งใจไหม ผลลัพธ์กว่าจะเห็นก็หลายเดือน และเมื่อถึงตอนนั้นก็มีตัวแปรอื่นปนจนแยกไม่ออกว่าอะไรทำให้สำเร็จหรือล้มเหลว เมื่อสัญญาณกลับมาไม่ชัด สมองเราเลยไม่มีข้อมูลพอจะปรับตัว เราจึงทำแบบเดิมซ้ำไปเรื่อย ๆ สะสมเป็นความเคยชิน แล้วเข้าใจผิดว่านั่นคือความเชี่ยวชาญ

นี่คือเหตุผลที่บางคนทำงานสามปีแล้วดูเก่งเหมือนทำมาสิบปี ในขณะที่บางคนทำสิบปีแล้วยังคิดและทำแบบปีแรก ความต่างไม่ได้อยู่ที่พรสวรรค์ แต่อยู่ที่คนกลุ่มแรกเปลี่ยนงานประจำให้กลายเป็นสนามฝึก เขาตั้งใจเลือกจุดที่จะพัฒนา หาวิธีให้ตัวเองได้ฟีดแบ็กเร็วขึ้น และกล้าทำสิ่งที่ยังไม่เก่งจนกว่าจะเก่ง

🧠 เปลี่ยนงานให้เป็นการฝึก

สิ่งที่หยิบไปใช้ได้พรุ่งนี้ไม่ใช่การหาเวลาว่างไปฝึกแยกต่างหาก เพราะเราแทบไม่มีเวลานั้น แต่คือการเปลี่ยนวิธีคิดต่องานที่ทำอยู่แล้ว ลองเลือกทักษะหนึ่งอย่างที่อยากเก่งขึ้นในเดือนนี้ แล้วในทุกครั้งที่มีโอกาสได้ใช้ทักษะนั้นในงานจริง ให้ตั้งใจสังเกตและหาทางรู้ผลว่าทำได้ดีแค่ไหน อาจเป็นการถามเพื่อนร่วมงานตรง ๆ หลังประชุม หรือย้อนกลับมาทบทวนงานตัวเองด้วยเกณฑ์ที่ชัด สิ่งเล็ก ๆ นี้เปลี่ยนชั่วโมงทำงานธรรมดาให้กลายเป็นชั่วโมงที่สร้างความเก่งจริง

เพราะสุดท้ายแล้ว ความเก่งไม่ได้มาจากการอยู่กับงานนาน ๆ แต่มาจากการ “คิดถึงวิธีที่เราทำงาน” ในระหว่างที่ทำมันอยู่ ครั้งหน้าที่รู้สึกว่าตัวเองย่ำอยู่กับที่ทั้งที่ทำงานหนัก คำถามที่ควรถามอาจไม่ใช่ “ทำมานานพอหรือยัง” แต่คือ “เราได้ฝึกอย่างตั้งใจ หรือแค่ทำซ้ำมานาน”

——————————————————

หากองค์กรของคุณกำลังมองหาหลักสูตรเพื่อพัฒนาทักษะการคิดและ Soft Skills ให้กับทีมงาน

dots academy ให้บริการ In-house Training ที่ออกแบบให้เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กร ถ่ายทอดโดยเทรนเนอร์ที่ได้รับการรับรองระดับนานาชาติ พร้อมประสบการณ์ด้านการอบรมและพัฒนาองค์กรมากกว่า 10 ปี

หลักสูตรครอบคลุมหัวข้อ เช่น

✏️Analytical Thinking

✏️Critical Thinking

✏️Strategic Thinking

✏️Six Thinking Hats

✏️Business Storytelling

สนใจสอบถามรายละเอียดหรือปรึกษาการออกแบบหลักสูตรสำหรับองค์กรของคุณได้ทาง LINE @dots