จากละลายพฤติกรรม สู่ละลายความคิดร่วมกัน: สิ่งที่การฝึกอบรมควรโฟกัสที่แท้จริง

เมื่อพูดถึงกิจกรรมละลายพฤติกรรม (Icebreaking) หลายคนอาจนึกถึงการให้ผู้เข้าอบรมลุกขึ้นเต้น ร้องเพลง เล่นเกม หรือทำกิจกรรมสนุกสนานร่วมกัน โดยมีเป้าหมายเพื่อทำลายความเขินอายและสร้างบรรยากาศที่เป็นกันเอง

กิจกรรมเหล่านี้ไม่ได้ผิด และอาจเหมาะสมกับการอบรมบางประเภท แต่สิ่งที่น่าตั้งคำถามคือ เรากำลังให้ความสำคัญกับการทำให้ผู้เรียนกล้าแสดงออก มากกว่าการทำให้ผู้เรียนพร้อมคิดและเรียนรู้ร่วมกันหรือเปล่า?

เพราะการที่ทุกคนหัวเราะ เต้น หรือทำกิจกรรมร่วมกัน ไม่ได้หมายความว่าทุกคนรู้สึกปลอดภัยที่จะแลกเปลี่ยนความคิดเห็น และไม่ได้รับประกันว่าการเรียนรู้จะเกิดขึ้น

บางครั้งสิ่งที่เราเรียกว่า “ละลายพฤติกรรม” อาจกลายเป็นเพียงการทำให้ทุกคนยอมทำตามกิจกรรมที่วิทยากรกำหนด โดยไม่ได้เชื่อมโยงกับวัตถุประสงค์ของการฝึกอบรมเลย

🔴 จากการกล้าแสดงออก สู่การกล้าแสดงความคิดเห็น

สิ่งที่การฝึกอบรมควรให้ความสำคัญ ไม่ใช่เพียงการทำให้คนที่เงียบกล้าพูด หรือคนที่ขี้อายกล้าแสดงออก แต่ควรสร้างสภาพแวดล้อมที่ทำให้ผู้เรียนกล้าตั้งคำถาม กล้าเสนอความคิดเห็นที่แตกต่าง และกล้ายอมรับว่าตัวเองยังไม่รู้

แนวคิด Psychological Safety หรือความปลอดภัยทางจิตใจ จึงมีความสำคัญ เพราะการเรียนรู้ต้องอาศัยพื้นที่ที่ผู้คนสามารถแลกเปลี่ยนความคิดเห็นโดยไม่ต้องกลัวว่าจะถูกทำให้อับอาย

การกล้าเต้นต่อหน้าคนอื่น กับการกล้าตั้งคำถามต่อความเชื่อเดิม ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

🔴 จากการสร้างความสนุก สู่การสร้างบทสนทนาที่มีความหมาย

ลองนึกถึงการอบรมเรื่อง Leadership แทนที่จะเริ่มด้วยการให้ทุกคนร้องเพลงหรือเต้นตามกัน วิทยากรอาจเริ่มจากคำถามง่าย ๆ ว่า

“หัวหน้าที่ดีที่สุดที่คุณเคยทำงานด้วย มีพฤติกรรมอะไรที่ทำให้คุณอยากทำงานกับเขา?”

จากนั้นให้ผู้เข้าอบรมจับคู่แลกเปลี่ยนประสบการณ์ ก่อนนำความคิดเห็นมาอภิปรายร่วมกัน

กิจกรรมลักษณะนี้ไม่ได้เพียงช่วยให้ผู้เรียนรู้จักกัน แต่ยังทำให้ทุกคนเริ่มเชื่อมโยงประสบการณ์เดิมเข้ากับเนื้อหาที่กำลังจะเรียน และค้นพบว่าคนอื่นอาจมีมุมมองที่แตกต่างจากตัวเอง

นี่คือตัวอย่างของสิ่งที่เราอาจเรียกว่า “การละลายความคิดร่วมกัน” ซึ่งมุ่งสร้างความเชื่อมโยงทางความคิด มากกว่าการสร้างความสนุกเพียงชั่วคราว

🔴 จากการทำให้ทุกคนเหมือนกัน สู่การเรียนรู้จากความแตกต่าง

กิจกรรมละลายพฤติกรรมบางรูปแบบพยายามทำให้ทุกคนแสดงออกเหมือนกัน โดยเข้าใจว่านั่นคือการสร้างความเป็นหนึ่งเดียว

แต่การเรียนรู้ที่ดีไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการเห็นพ้องกัน

ในทางกลับกัน ความแตกต่างของประสบการณ์ ความเชื่อ และวิธีคิดต่างหากที่สามารถสร้างบทสนทนาและเปิดโอกาสให้เกิดการเรียนรู้ใหม่ ๆ

การละลายความคิดร่วมกันจึงไม่ได้หมายถึงการทำให้ทุกคนคิดเหมือนกัน แต่หมายถึงการทำให้ทุกคนสามารถนำความคิดที่แตกต่างมาแลกเปลี่ยน ตั้งคำถาม และสร้างความเข้าใจร่วมกันได้

🔴 เปลี่ยนวิธีออกแบบกิจกรรม จาก Entertainment สู่ Learning Engagement

ก่อนออกแบบกิจกรรมเปิดการอบรม วิทยากรควรถามตัวเองว่า กิจกรรมนี้กำลังช่วยให้ผู้เรียนพร้อมสำหรับอะไร?

หากต้องการสร้างความสัมพันธ์ อาจใช้การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ หากต้องการกระตุ้นความคิด อาจใช้คำถามหรือสถานการณ์จำลอง และหากต้องการสร้างความพร้อมในการเรียนรู้ อาจเริ่มจากการให้ผู้เรียนสะท้อนปัญหาที่ตัวเองกำลังเผชิญอยู่

สิ่งสำคัญคือกิจกรรมต้องเชื่อมโยงกับเป้าหมายของหลักสูตร และเปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมโดยไม่ถูกบังคับให้แสดงออกในรูปแบบเดียวกัน

เพราะ Engagement ที่แท้จริงไม่ได้วัดจากจำนวนคนที่ยอมทำกิจกรรม แต่วัดจากคุณภาพของการมีส่วนร่วมในการเรียนรู้

การฝึกอบรมควรเริ่มจากความคิด ไม่ใช่เพียงความคึกคัก

เราไม่จำเป็นต้องยกเลิกกิจกรรมละลายพฤติกรรม หรือมองว่าความสนุกเป็นสิ่งไม่จำเป็นในการฝึกอบรม เพราะความสนุกสามารถเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์การเรียนรู้ที่ดีได้

แต่เราอาจต้องเปลี่ยนวิธีคิดจากการพยายามทำให้ผู้เข้าอบรมทุกคนสนุกเหมือนกัน มาเป็นการสร้างพื้นที่ที่ทุกคนสามารถคิด แลกเปลี่ยน และเรียนรู้ร่วมกันได้

ท้ายที่สุด การละลายพฤติกรรมที่ดี ไม่ใช่การทำให้คนที่แตกต่างกันแสดงออกเหมือนกัน แต่เป็นการทำให้คนที่คิดแตกต่างกันสามารถเริ่มต้นเรียนรู้ร่วมกันได้

และบางที ความสำเร็จของกิจกรรมเปิดการอบรมอาจไม่ควรวัดจากเสียงหัวเราะที่ดังที่สุด แต่ควรวัดจากบทสนทนาและความคิดใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้นหลังจากนั้น

——————————————————

หากองค์กรของคุณกำลังมองหาหลักสูตรเพื่อพัฒนาทักษะการคิดและ Soft Skills ให้กับทีมงาน

dots academy ให้บริการ In-house Training ที่ออกแบบให้เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กร ถ่ายทอดโดยเทรนเนอร์ที่ได้รับการรับรองระดับนานาชาติ พร้อมประสบการณ์ด้านการอบรมและพัฒนาองค์กรมากกว่า 10 ปี

หลักสูตรครอบคลุมหัวข้อ เช่น

✏️Analytical Thinking

✏️Critical Thinking

✏️Strategic Thinking

✏️Six Thinking Hats

✏️Business Storytelling