Set-up-to-Fail Syndrome: เมื่อหัวหน้าเชื่อว่าน้อง “ไม่เก่ง” แล้ววิธีดูแลแบบนั้นเองที่ทำให้น้องไม่เก่งจริง ๆ

หัวหน้าบางคนสร้างลูกน้องที่แย่ขึ้นมาเองได้ โดยไม่ได้ตั้งใจเลยสักนิด
มันมักเริ่มจากเรื่องเล็ก น้องคนหนึ่งส่งงานช้ากว่ากำหนดหนึ่งครั้ง หรือรายงานชิ้นแรกออกมาไม่ตรงใจ หัวหน้าเลยเริ่ม “ดูใกล้ ๆ หน่อย” ขอดูร่างก่อนส่ง ถามความคืบหน้าบ่อยขึ้น ตัดสินใจเรื่องที่เคยปล่อยให้น้องตัดสินเอง ทั้งหมดนี้ทำด้วยความหวังดี เพื่อไม่ให้งานพัง
สองเดือนต่อมา หัวหน้าคนเดิมบ่นกับเพื่อนว่า “น้องคนนี้ไม่มีความคิดริเริ่มเลย ต้องสั่งทุกอย่าง”
🔴 ความเชื่อของหัวหน้าไม่ได้แค่ “อธิบาย” ผลงานของน้อง แต่มัน “สร้าง” ผลงานนั้นด้วย
Jean-François Manzoni และ Jean-Louis Barsoux จาก INSEAD ตั้งชื่อวงจรนี้ว่า Set-up-to-Fail Syndrome (อาการจัดฉากให้ล้มเหลว) ในบทความ Harvard Business Review ที่ได้รับการอ้างถึงอย่างกว้างขวาง พวกเขาศึกษาคู่หัวหน้ากับลูกน้อง 50 คู่ในโรงงานของบริษัทขนาดใหญ่ และสำรวจผู้บริหารอีกราว 850 คน พบว่าหัวหน้าจำนวนมากแบ่งลูกน้องเป็น “คนวงใน” กับ “คนวงนอก” โดยไม่รู้ตัว และบางคนแบ่งเสร็จภายในไม่กี่วันแรกของการทำงานด้วยกัน
วงจรเดินแบบนี้ เมื่อหัวหน้าเริ่มมองว่าใครอ่อน ก็จะคุมใกล้ชิดขึ้น ฝั่งลูกน้องอ่านการคุมนั้นว่าเป็นความไม่ไว้ใจ จึงเริ่มเสียความมั่นใจ ไม่กล้าเสนอ ไม่กล้าตัดสินใจเอง และถอยห่างจากหัวหน้า หัวหน้าเห็นการถอยนั้นก็ยิ่งมั่นใจว่าตัวเองมองถูก แล้วคุมแน่นขึ้นอีก วนไปเรื่อย ๆ จนผลงานของน้องตกลงจริง
ส่วนที่น่าคิดที่สุดคือ หัวหน้าในวงจรนี้มักสังเกตเห็นแต่หลักฐานที่ยืนยันความเชื่อของตัวเอง และมองข้ามหลักฐานที่ขัดแย้ง งานที่น้องทำได้ดีถูกมองว่าเป็นโชค งานที่พลาดถูกมองว่าเป็นตัวตนจริง ซึ่งก็คือ Confirmation Bias ที่ทำงานอยู่ในความสัมพันธ์ของคนสองคน
🔴“คนวงใน” ได้ความไว้ใจและโอกาส “คนวงนอก” ได้กฎและการตรวจ แล้วช่องว่างก็กว้างขึ้นทุกวัน
ถ้ามองผ่านกรอบ 70-20-10 จะเห็นว่าเรื่องนี้กระทบการพัฒนาคนโดยตรง เพราะการเติบโตส่วนใหญ่เกิดจากงานจริงและจากความสัมพันธ์กับหัวหน้า คนวงในได้งานท้าทาย ได้คุยเรื่องความคิด ได้ลองตัดสินใจเอง ส่วนคนวงนอกได้งานที่ถูกกำหนดทุกขั้น และได้ฟีดแบ็กที่เป็นการแก้ผิดมากกว่าการชวนคิด ผ่านไปหนึ่งปี ความต่างของทักษะระหว่างสองกลุ่มอาจไม่ได้มาจากพรสวรรค์ แต่มาจากโอกาสที่ได้รับไม่เท่ากัน
Manzoni และ Barsoux ยังชี้ว่าต้นทุนไม่ได้ตกอยู่ที่ลูกน้องคนเดียว คนเก่งในทีมต้องรับงานเพิ่มเพราะหัวหน้าไม่กล้าวางใจคนที่ถูกมองว่าอ่อน และหัวหน้าเองก็หมดแรงไปกับการตามงานที่ไม่จำเป็นต้องตาม
🔴 ทางออกเริ่มจากหัวหน้าถามตัวเองก่อนว่า “ข้อเท็จจริงคืออะไร” แล้วเปิดบทสนทนาที่ยอมรับส่วนของตัวเอง
ข้อเสนอของผู้วิจัยไม่ใช่การปล่อยมือทันที แต่คือบทสนทนาตรงไปตรงมาที่หัวหน้าเริ่มด้วยการยอมรับว่าตัวเองอาจมีส่วนในปัญหา จากนั้นค่อยตกลงร่วมกันว่าอาการที่เห็นคืออะไรโดยใช้ข้อเท็จจริง ช่วยกันหาสาเหตุ ซึ่งรวมถึงพฤติกรรมของหัวหน้าด้วย แล้วตกลงเป้าหมายกับรูปแบบการดูแลที่ “ชั่วคราว” และค่อย ๆ ลดลงเมื่อผลงานดีขึ้น
สำหรับหัวหน้าที่อยากเริ่มเช็กตัวเองตั้งแต่วันนี้ ลองเขียนชื่อลูกน้องทุกคนลงกระดาษ แล้วถามว่า ใครที่เราตรวจงานละเอียดกว่าคนอื่น และเรามีข้อเท็จจริงอะไรรองรับบ้าง ถ้าคำตอบคือเหตุการณ์หนึ่งหรือสองครั้งเมื่อหลายเดือนก่อน นั่นอาจเป็นสัญญาณว่าภาพในหัวเราหยุดอัปเดตไปนานแล้ว
อีกคำถามที่ช่วยได้มากคือ ครั้งล่าสุดที่น้องคนนี้ได้ตัดสินใจเรื่องอะไรเองโดยที่เราไม่เข้าไปแก้ คือเมื่อไร ถ้านึกไม่ออก เราอาจกำลังวัดความสามารถของคนที่ไม่เคยได้โอกาสใช้มันเลย
🔴 ก่อนจะสรุปว่าใครพัฒนาไม่ได้ ควรแน่ใจก่อนว่าเราไม่ได้เป็นคนปิดทางนั้นเอง
การพัฒนาคนมักถูกมองว่าเป็นเรื่องของสิ่งที่หัวหน้า “ทำ” ให้ลูกน้อง แต่หลายครั้งมันเริ่มจากสิ่งที่หัวหน้า “เชื่อ” เกี่ยวกับลูกน้อง เพราะความเชื่อนั้นกำหนดว่าเราจะให้งานแบบไหน ถามคำถามแบบไหน และอ่านความผิดพลาดของเขาอย่างไร
คนส่วนใหญ่ทำงานได้ใกล้เคียงกับที่หัวหน้าคาดหวังจากพวกเขา คำถามคือ ความคาดหวังที่เรามีอยู่ตอนนี้ มาจากข้อเท็จจริง หรือมาจากความประทับใจแรกที่เราไม่เคยกลับไปตรวจอีกเลย
——————————————————
หากองค์กรของคุณกำลังมองหาหลักสูตรเพื่อพัฒนาทักษะการคิดและ Soft Skills ให้กับทีมงาน
dots academy ให้บริการ In-house Training ที่ออกแบบให้เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กร ถ่ายทอดโดยเทรนเนอร์ที่ได้รับการรับรองระดับนานาชาติ พร้อมประสบการณ์ด้านการอบรมและพัฒนาองค์กรมากกว่า 10 ปี
หลักสูตรครอบคลุมหัวข้อ เช่น
✏️Analytical Thinking
✏️Critical Thinking
✏️Strategic Thinking
✏️Six Thinking Hats
✏️Business Storytelling
สนใจสอบถามรายละเอียดหรือปรึกษาการออกแบบหลักสูตรสำหรับองค์กรของคุณได้ทาง LINE @dots



ความคิดเห็น