ไม่ใช่ “ทำไม่เป็น” แต่ “ไม่คิดจะทำ”: ทำไมการอบรม Mindset จึงเปลี่ยนคนได้ยาก

เมื่อหัวหน้างานไม่ติดตามความคืบหน้าของโครงการ ผู้บริหารต้องคอยทวงถามงานอยู่เสมอ หรือโครงการพัฒนาต่าง ๆ เริ่มต้นอย่างจริงจังแต่ค่อย ๆ เงียบหายไป คำอธิบายที่องค์กรมักหยิบมาใช้คือ “หัวหน้างานยังขาด Mindset ที่ดี”

ทางออกจึงมักเป็นการจัดอบรมเรื่อง Ownership Mindset, Proactive Thinking หรือ Systematic Thinking ด้วยความหวังว่าหัวหน้างานจะตระหนักถึงความรับผิดชอบ คิดได้ด้วยตัวเอง และทำงานโดยไม่ต้องรอให้ใครติดตาม

แต่ก่อนจะลงทุนกับหลักสูตรเหล่านี้ องค์กรควรตั้งคำถามสำคัญข้อหนึ่งว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นเป็นเพราะคนเหล่านั้น “ทำไม่เป็น” หรือเพราะพวกเขา “ไม่ได้คิดว่าจำเป็นต้องทำ”?

เพราะสองปัญหานี้ไม่สามารถแก้ไขด้วยวิธีเดียวกันได้

🔴 ไม่ใช่ทุกปัญหาด้านพฤติกรรมจะเกิดจากการขาดความรู้

ลองพิจารณาหัวหน้างานที่ได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบโครงการพัฒนางาน มีการประชุมวางแผน กำหนดกิจกรรม และระบุระยะเวลาดำเนินการไว้อย่างชัดเจน

แต่เมื่อเวลาผ่านไป โครงการกลับไม่มีความคืบหน้า ไม่มีการติดตามผล และไม่มีใครรายงานปัญหา จนกระทั่งผู้บริหารต้องเป็นฝ่ายสอบถาม

คำถามคือ หัวหน้างานคนนี้ไม่รู้จริง ๆ หรือว่าต้องติดตามงาน?

หากเขารู้ว่าต้องทำอะไร รู้ว่าควรติดตามอย่างไร และมีทรัพยากรเพียงพอ แต่ยังไม่ลงมือทำ ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ทักษะการบริหารโครงการ แต่อยู่ที่การจัดลำดับความสำคัญ แรงจูงใจ หรือความรู้สึกรับผิดชอบต่อผลลัพธ์

การส่งคนที่รู้อยู่แล้วว่าต้องทำอะไรไปอบรมเพิ่มเติม จึงอาจไม่ได้ช่วยให้เขาลงมือทำมากขึ้น

🔴 บางครั้งองค์กรกำลังสร้างพฤติกรรมที่ตัวเองไม่ต้องการ

หากหัวหน้างานไม่ติดตามโครงการ แต่เมื่อผู้บริหารทวงถามก็สามารถกลับมาดำเนินการได้ทันที พฤติกรรมเช่นนี้อาจสะท้อนว่าเขาไม่ได้ขาดความสามารถในการติดตามงาน

แต่กำลังเรียนรู้ว่า งานบางอย่างสามารถรอได้จนกว่าจะมีคนทวงถาม

ยิ่งหากการปล่อยให้โครงการล่าช้าไม่มีผลต่อการประเมินผลงาน ขณะที่การแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้รับคำชมและความสนใจมากกว่า หัวหน้างานก็ย่อมมีแนวโน้มทุ่มเทเวลาให้กับสิ่งที่องค์กรให้ความสำคัญจริง ๆ

เมื่อเป็นเช่นนี้ การอบรมให้มี Ownership Mindset อาจขัดแย้งกับประสบการณ์ที่เขาได้รับจากการทำงานทุกวัน

องค์กรอาจกำลังสอนให้คนรับผิดชอบด้วยตัวเอง แต่ระบบบริหารกลับสอนให้คนรอจนกว่าจะถูกติดตาม

🔴 การสอนให้คิด ไม่ได้ทำให้คนอยากคิดเสมอไป

ปัญหาลักษณะเดียวกันเกิดขึ้นกับการพัฒนา Thinking Skills ไม่ว่าจะเป็น Critical Thinking, Strategic Thinking หรือ Systematic Thinking

องค์กรอาจพบว่าหัวหน้างานไม่ค่อยวิเคราะห์ปัญหา ไม่ตั้งคำถาม หรือไม่เสนอแนวทางปรับปรุงงาน จึงพยายามจัดอบรมเพื่อพัฒนากระบวนการคิด

แต่ต้องแยกให้ออกระหว่างคนที่คิดไม่เป็น กับคนที่คิดเป็นแต่ไม่เห็นความจำเป็นที่จะต้องคิด

หากที่ผ่านมา การเสนอความคิดเห็นใหม่ ๆ ไม่ได้รับการสนับสนุน การตั้งคำถามทำให้มีงานเพิ่ม หรือการทำตามคำสั่งเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า คนก็อาจเลือกที่จะไม่คิดเกินกว่าสิ่งที่ได้รับมอบหมาย

ในทางกลับกัน บางคนอาจมีความสามารถและโอกาสพร้อม แต่ไม่ต้องการใช้ความพยายามเพิ่มเติมกับงานที่ตนรับผิดชอบ

ทั้งสองกรณีไม่ใช่ปัญหาที่แก้ได้ด้วยการสอนเทคนิคการคิดเพียงอย่างเดียว

ก่อนจะสอนให้คนคิดเป็น องค์กรต้องเข้าใจก่อนว่าอะไรทำให้เขาไม่คิด หรือไม่อยากใช้ความคิดกับงานของตัวเอง

🔴 การพัฒนา Mindset ต้องเริ่มจากการบริหาร ไม่ใช่การฝึกอบรมเพียงอย่างเดียว

การฝึกอบรมมีประโยชน์เมื่อคนขาดความรู้ ทักษะ หรือมุมมองใหม่ ๆ แต่หากปัญหาเกิดจากแรงจูงใจ ความรับผิดชอบ หรือระบบการทำงาน การอบรมเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ

องค์กรจึงควรเริ่มจากการทำให้ความรับผิดชอบชัดเจน กำหนดผลลัพธ์ที่คาดหวัง สร้างระบบติดตามความคืบหน้าที่ไม่ต้องรอให้ผู้บริหารทวงถาม และทำให้การละเลยงานมีผลตามมาอย่างเหมาะสม

ขณะเดียวกัน ผู้บริหารต้องเปิดโอกาสให้หัวหน้างานตัดสินใจ แก้ปัญหา และรับผิดชอบผลลัพธ์ด้วยตัวเอง ไม่ใช่เข้าไปคิดและจัดการแทนทุกครั้งที่งานมีปัญหา

สิ่งเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าการอบรมไม่จำเป็น แต่หมายความว่า การอบรมควรช่วยให้คนทำงานได้ดีขึ้น ขณะที่ระบบบริหารต้องทำให้คนเห็นความจำเป็นที่จะต้องนำความสามารถนั้นมาใช้

🔴 ก่อนพัฒนาคน ต้องวินิจฉัยให้ถูกว่าปัญหาอยู่ตรงไหน

เมื่อพนักงานไม่แสดงพฤติกรรมที่องค์กรคาดหวัง เราไม่ควรรีบสรุปว่าเขาขาด Mindset เพราะพฤติกรรมเดียวกันอาจเกิดจากหลายสาเหตุ

บางคนไม่ทำเพราะไม่รู้วิธี บางคนไม่ทำเพราะไม่มีอำนาจหรือทรัพยากร บางคนไม่ทำเพราะไม่เห็นความสำคัญ และบางคนอาจไม่ทำเพราะรู้ว่าแม้จะละเลยก็ไม่มีอะไรเกิดขึ้น

หากวินิจฉัยผิด องค์กรอาจลงทุนกับการฝึกอบรมซ้ำแล้วซ้ำเล่า โดยไม่ได้แก้สาเหตุที่แท้จริง

ท้ายที่สุด คำถามที่ผู้บริหารควรถามอาจไม่ใช่เพียงว่า “เราจะอบรมอย่างไรให้หัวหน้างานมี Ownership Mindset?”

แต่ควรถามว่า “ทำไมคนที่ได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบงาน จึงยังต้องรอให้คนอื่นมาทวงถามความรับผิดชอบของตัวเอง?”

เพราะบางครั้งสิ่งที่องค์กรต้องการอาจไม่ใช่หลักสูตรพัฒนา Mindset เพิ่มเติม แต่เป็นการทบทวนความคาดหวัง ความรับผิดชอบ และวิธีบริหารคนที่ใช้อยู่

การฝึกอบรมช่วยให้คนที่ทำไม่เป็น เรียนรู้ที่จะทำได้ แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะทำให้คนที่ไม่อยากทำ ลุกขึ้นมารับผิดชอบงานของตัวเอง

——————————————————

หากองค์กรของคุณกำลังมองหาหลักสูตรเพื่อพัฒนาทักษะการคิดและ Soft Skills ให้กับทีมงาน

dots academy ให้บริการ In-house Training ที่ออกแบบให้เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กร ถ่ายทอดโดยเทรนเนอร์ที่ได้รับการรับรองระดับนานาชาติ พร้อมประสบการณ์ด้านการอบรมและพัฒนาองค์กรมากกว่า 10 ปี

หลักสูตรครอบคลุมหัวข้อ เช่น

✏️Analytical Thinking

✏️Critical Thinking

✏️Strategic Thinking

✏️Six Thinking Hats

✏️Business Storytelling

สนใจสอบถามรายละเอียดหรือปรึกษาการออกแบบหลักสูตรสำหรับองค์กรของคุณได้ทาง LINE @dots