Meta-Resilience: เมื่อความยืดหยุ่นไม่ใช่แค่การลุกขึ้นใหม่ แต่คือการรู้ว่าเมื่อไรควรเปลี่ยนวิธีรับมือ

เมื่อพูดถึง Resilience หรือความสามารถในการฟื้นตัวจากความยากลำบาก เรามักนึกถึงคนที่อดทนต่อแรงกดดัน รับมือกับความล้มเหลว และสามารถกลับมายืนได้อีกครั้งหลังเผชิญปัญหา องค์กรจำนวนมากจึงพยายามพัฒนาพนักงานให้มี Resilience มากขึ้น โดยเชื่อว่าคนที่มีความยืดหยุ่นสูงจะสามารถรับมือกับโลกการทำงานที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วได้ดีกว่า

แต่คำถามที่น่าสนใจคือ ถ้าเราต้องลุกขึ้นใหม่จากปัญหาเดิมซ้ำแล้วซ้ำเล่า นั่นยังเรียกว่า Resilience ที่ดีอยู่หรือไม่?

นี่คือจุดที่แนวคิด Meta-Resilience เข้ามาช่วยขยายมุมมองของเรา

🔴 จากการฟื้นตัว สู่การทบทวนวิธีฟื้นตัว

หาก Resilience คือความสามารถในการรับมือและฟื้นตัวจากความยากลำบาก Meta-Resilience ก็อาจอธิบายได้ว่าเป็นความสามารถในการกลับมาทบทวนว่า วิธีที่เราใช้รับมือกับความยากลำบากนั้น ยังเหมาะสมและมีประสิทธิภาพอยู่หรือไม่

กล่าวอีกอย่างหนึ่ง Resilience ช่วยให้เราผ่านพ้นปัญหา ขณะที่ Meta-Resilience ชวนให้เราตั้งคำถามกับวิธีที่ใช้ผ่านพ้นปัญหานั้น

ลองนึกถึงผู้จัดการคนหนึ่งที่รับมือกับทุกวิกฤตด้วยการทำงานหนักขึ้น อยู่ดึกขึ้น และรับผิดชอบงานมากขึ้น เขาอาจเป็นคนที่มี Resilience สูง เพราะไม่ยอมแพ้ต่ออุปสรรคและสามารถพาทีมผ่านสถานการณ์ยากลำบากได้เสมอ

แต่หากวิกฤตลักษณะเดิมเกิดขึ้นทุกเดือน การทำงานหนักขึ้นอาจไม่ใช่คำตอบอีกต่อไป สิ่งที่ควรทำอาจเป็นการตั้งคำถามว่า ทำไมทุก Deadline จึงกลายเป็นวิกฤต? ปัญหาอยู่ที่การจัดลำดับความสำคัญ การกระจายงาน หรือกระบวนการตัดสินใจขององค์กรกันแน่?

บางครั้งการรับมือกับปัญหาได้เก่งขึ้น อาจทำให้เราไม่เคยตั้งคำถามว่าทำไมปัญหานั้นจึงยังคงเกิดขึ้น

🔴 เมื่อความอดทนกลายเป็นกับดัก

ความย้อนแย้งอย่างหนึ่งของ Resilience คือ คนที่สามารถทนต่อแรงกดดันได้ดี อาจกลายเป็นคนที่ยอมอยู่กับระบบที่มีปัญหาได้นานกว่าคนอื่น

พนักงานที่เก่งในการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าอาจถูกมอบหมายให้แก้ปัญหาเดิมซ้ำ ๆ ผู้จัดการที่รับแรงกดดันได้ดีอาจได้รับภาระเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ และทีมที่สามารถส่งมอบงานได้แม้ทรัพยากรไม่เพียงพอ อาจทำให้องค์กรไม่เห็นความจำเป็นในการปรับปรุงระบบการทำงาน

ในสถานการณ์เช่นนี้ Resilience อาจช่วยให้องค์กรดำเนินต่อไปได้ในระยะสั้น แต่หากขาดการทบทวนและปรับเปลี่ยนวิธีรับมือ ความสามารถในการอดทนอาจกลายเป็นสิ่งที่ช่วยรักษาปัญหาเดิมเอาไว้โดยไม่รู้ตัว

Meta-Resilience จึงไม่ได้หมายถึงการอดทนให้มากกว่าเดิม แต่รวมถึงการรู้ว่าเมื่อไรควรอดทน เมื่อไรควรเปลี่ยนวิธีการ และเมื่อไรควรตั้งคำถามกับระบบที่กำลังสร้างปัญหา

🔴 Resilience ไม่ควรเป็นภาระของพนักงานเพียงฝ่ายเดียว

อีกประเด็นที่สำคัญคือ องค์กรมักมอง Resilience เป็นคุณสมบัติส่วนบุคคล จึงพยายามพัฒนาทักษะการจัดการความเครียด การควบคุมอารมณ์ หรือการคิดเชิงบวกให้พนักงาน โดยอาจละเลยปัจจัยเชิงระบบที่สร้างแรงกดดันเหล่านั้นขึ้นมา

งานวิจัยด้าน Resilience ในที่ทำงานเสนอให้มองความสามารถในการรับมือกับความยากลำบากผ่านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล ทีม และองค์กร ไม่ใช่เพียงความเข้มแข็งของพนักงานแต่ละคน

เพราะต่อให้พนักงานมีความยืดหยุ่นมากเพียงใด หากต้องทำงานภายใต้เป้าหมายที่ขัดแย้งกัน ทรัพยากรที่ไม่เพียงพอ หรือกระบวนการทำงานที่สร้างปัญหาซ้ำ ๆ การพัฒนา Resilience เพียงอย่างเดียวก็อาจไม่เพียงพอ

การพัฒนาคนจึงไม่ควรจบลงที่การสอนให้พนักงานรับมือกับแรงกดดันได้ดีขึ้น แต่ควรทำควบคู่กับการพัฒนาทีมและออกแบบระบบการทำงานที่ไม่สร้างแรงกดดันโดยไม่จำเป็น

🔴 ความยืดหยุ่นที่แท้จริง อาจรวมถึงการไม่ฝืน

ในโลกที่ยกย่องความอดทนและการไม่ยอมแพ้ เราอาจเผลอเข้าใจว่าคนที่มี Resilience สูงคือคนที่สามารถทนได้กับทุกสถานการณ์ แต่ในความเป็นจริง ความสามารถในการปรับตัวไม่ได้หมายถึงการยืนหยัดด้วยวิธีเดิมเสมอไป

บางสถานการณ์ต้องการความพยายามมากขึ้น บางสถานการณ์ต้องการวิธีคิดใหม่ และบางสถานการณ์อาจต้องการความกล้าที่จะหยุดทำสิ่งที่เคยได้ผล แต่ไม่เหมาะสมอีกต่อไป

Resilience อาจช่วยให้เราลุกขึ้นได้ทุกครั้งที่ล้ม แต่ Meta-Resilience ชวนให้เราถามว่า ทำไมเราจึงยังล้มอยู่ที่เดิม และจำเป็นต้องเดินด้วยวิธีเดิมต่อไปหรือไม่

ท้ายที่สุด เป้าหมายของการพัฒนาความยืดหยุ่นจึงไม่ควรเป็นเพียงการสร้างคนที่ทนต่อปัญหาได้มากขึ้น แต่ควรเป็นการสร้างคน ทีม และองค์กรที่สามารถเรียนรู้ ปรับเปลี่ยน และลดการเกิดปัญหาเดิมซ้ำ ๆ ได้ด้วย

——————————————————

หากองค์กรของคุณกำลังมองหาหลักสูตรเพื่อพัฒนาทักษะการคิดและ Soft Skills ให้กับทีมงาน

dots academy ให้บริการ In-house Training ที่ออกแบบให้เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กร ถ่ายทอดโดยเทรนเนอร์ที่ได้รับการรับรองระดับนานาชาติ พร้อมประสบการณ์ด้านการอบรมและพัฒนาองค์กรมากกว่า 10 ปี

หลักสูตรครอบคลุมหัวข้อ เช่น

✏️Analytical Thinking

✏️Critical Thinking

✏️Strategic Thinking

✏️Six Thinking Hats

✏️Business Storytelling

สนใจสอบถามรายละเอียดหรือปรึกษาการออกแบบหลักสูตรสำหรับองค์กรของคุณได้ทาง LINE @dots